فناوری اطلاعات در خدمات بانکی

‫ضرورت بکارگیري فناوري اطلاعات در ارائه خدمات بانکی‪:‬‬
‫یکی از مهمترین پدیدههاي ناشی از انقلاب اطلاعات‪ ،‬تحول در شیوههاي سنتی تجارت و جایگزینی آن با تجارت‬ ‫الکترونیک است‪ .‬از این رو به واسطه نقش پول و بانکداري در تجـارت‪ ،‬بانکـداري الکترونیـک اصـلیتـرین زیربنـاي‬ ‫تجارت الکترونیک محسوب میشود‪.‬‬
‫طبیعتاً در این میان‪ ،‬نقش بانکها و موسسات اقتصادي در نقل و انتقال پول بسیار حیـاتی اسـت‪ .‬هنگـامی کـه در‬ ‫سال ‪ 1994‬اینترنت قابلیتهاي تجاري خود را علاوه برجنبههاي علمی و تحقیقاتی به نمایش گذاشت‪ ،‬موسسـات‬ ‫تجاري و بانکها در کشورهاي پیشرفته اولین نهادهایی بودند که تلاش جدي خود را براي استفاده هر چه بیشتر از‬ ‫این جریان بکار انداختند‪ .‬محصول تلاش آنها نیز همان بانکـداري الکترونیـک امـروزي اسـت‪ .‬سـپس بـه سـرعت‬ ‫مشخص شد که اینترنت بستر بسیار مناسبی براي انواع فعالیتهاي بانکداري و اقتصادي به شمار میرود‪ .‬بانکداري‬ ‫الکترونیک هم اکنون در جهان به عنوان یک بحث بسیار تخصصی و در عین حال‪ ،‬بسیار پیچیده تبدیل شده اسـت‬ ‫و تطبیق آن باسیاستهاي تجاري و اقتصادي کشورهاي مختلف نیاز به تحقیق و برنامه ریزي دقیق دارد‪.‬‬

ارایه درگاه پرداخت ePayBank.ir برای افتتاح حساب اینترنتی کاربران و پذیرندگان و وب مستران صاحبان کسب و کار اینترنتی ایران

‫بانک ها به عنوان بنگاه هاي اقتصادي که وظیفه ارایه خدمات پولی و مالی را دارند با بهرهگیري از فناوري اطلاعـات‬ ‫از سویی میتوانند هزینه هاي خود را کاهش داده و موجب سود دهی خود و ذينفعانشان را فراهم کنند و از سوي‬ ‫دیگر موجب رضایتمندي مشتریان خود شوند‪ .‬در این خصوص با وجود پیشرفتهاي خـدمات پـول الکترونیکـی و‫ابزارهاي پرداخت در کشور‪ ،‬در استفاده از سامانه هاي یکپارچه اطلاعاتی بـراي الکترونیکـی کـردن تعـاملات درون‬ ‫بانکی و بین بانکی و اتصال بر خط مشتریان به بانک در آغاز راه هستیم ‪.‬به همین دلیل فناوري اطلاعات نتوانسـته‬ ‫باعث کاهش هزینه ها و ارزانتر شدن خدمات بانکی و نیز حذف رویه هاي سنتی نظیر توسعه شعب فیزیکی بانکها‬ و اسکناس شود‪.‬‬
‫در بانکداري الکترونیک نیاز به یک دولت الکترونیک است‪ .‬دولت الکترونیک یکی از ضرورتهاي جهان امروز اسـت‬ ‫که بسیاري از کشورها به دنبال ایجاد آن در کشور خود هستند‪ .‬دولت الکترونیکی عبارت از اسـتفاده سـازمانهـاي‬ ‫دولتی از فناوريهاي جدید اطلاعاتی و ارتباطی جهت ارایه و توزیـع خـدمات و اطلاعـات بـه صـورت بـه هنگـام و‬ ‫شبانه روزي در کمترین زمان‪ ،‬با کمترین هزینه و بالاترین کیفیت به شهروندان‪ ،‬بخشهاي تجاري و تولیدي و سایر‬ مشتریان دولت میباشد به گونهاي که آنها از طریق سیستمهاي کامپیوتري بتوانند با دولت ارتباط برقـرار کننـد و‬ ‫مشارکت بیشتري در اداره امور دولتی و فرایندها و نهادهاي مردمسالار داشته باشند‪.‬‬
‫با تکیه بر فلسفه بازاریابی‪ ،‬مهمترین مزیت بانکداري الکترونیک افزایش سطح رضایتمندي مشتریان بانکها اسـت‪،‬‬ ‫نتیجه این رضایتمندي ارتقا سطح وفاداري و ایجاد رابطهاي اثربخش و بلندمدت میان بانک و مشتري اسـت البتـه‬ ‫باید توجه داشت اگر بانکها بخواهند سطح رضایتمندي استفاده کنندگان از خدمات الکترونیـک خـود را افـزایش‬ ‫دهند باید به ادراکات آنان در مورد ستانده که همان کیفیت خدمات الکترونیکی اسـت و ثبـات آن در طـول زمـان‬ ‫توجه نمایند‪.‬‬
‫مهمترین ویژگیه اي بانکداري الکترونیک این است که در رابطه بین بانک و مشـتري‪ ،‬موقعیـت فیزیکـی بانـک یـا‬ ‫مشتري نقشی ندارد و وابستگی نداشتن به موقعیت فیزیکی‪ ،‬علاوه بر این که زمینه رقابت بین بانکها را تغییر داده‬ ‫و نقش فاصله مکانی از بانک را در هزینه نهایی ارایه خدمات بانکی به مشتري از بین میبـرد دو پیامـد عمـده دارد‬
‫اول این که امکان مبادله خدمات مالی در بازارهاي خرد کشورهاي مختلف را فراهم میسازد‪ ،‬دوم این که بانکهاي‬ ‫مجازي می توانند موقعیت فیزیکی خودشان را بدون این که تغییري در ارتباط خود با مشتریانشـان ایجـاد کننـد‪،‬‬ ‫تغییر دهند بنابراین بانکهاي مجازي در مقایسه با بانکهاي سنتی انعطـافپذیرترنـد و نسـبت بـه تغییـر شـرایط‬ ‫اقتصادي یا مقررات قانونی‪ ،‬به سرعت واکنش نشان میدهند و میتوانند از کشوري به کشور دیگر نقل مکان کنند‪.
‬‬‫امروزه تکنولوژي اطلاعات و ارتباطات بازوي اقتصادي و اجتماعی و پیشـرفت فرهنگـی در کشـورهاي مختلـف بـه‬ ‫شمار میرود‪ .‬استفاده از این تکنولوژي در جهت حل معضلات پیش روي کشورها و شـهرها در همـه سـطوح دیـده‬ ‫میشود‪.‬دانشمندان و پژوهشگران به طور خستگی ناپذیري در حال تلاش براي ارتقاي سـطح تکنولـوژي اطلاعـات‪،‬‬ ‫استفاده ها و فواید آن در زندگی روزمره انسانها میباشند‪ .‬یکی از دستاوردهاي مهم فنآوري اطلاعات و ارتباطات می باشد
‫‪ (Information and Communication Technology) ICT‬ـ‬
‫بانکداري الکترونیک برگرفته از ‪ ICT‬در زمینه اقتصادي‪ ،‬اجتماعی‪ ،‬فرهنگی و حتی سیاست و مـذهب کاربردهـاي‬ ‫فراوان دارد‪ .‬درخشیدن اینترنت در جهان تبلیغات در دهه هاي اخیر نه تنها روشهاي قدیمی تجارت را تحت تـاثیر‬ ‫قرار داده و آن را عوض نموده است‪ ،‬بلکه به مقرون بصرفه بودن از نوع بهترین وجه آن ‪ ،‬دستیابی پیدا کرده است‪.‬‬
‫امروزه در نیازهاي مصرف کنندگان تغییر و تحولاتی شگرف بوجود آمده است و بخش گستردهاي از این تغییـرات‬ ‫در گرو تحولات تکنولوژیکی و فناوري اطلاعات میباشد‪ .‬البته سازمان ها و نهادها نیز از ایـن تغییـرات گسـترده در‬ امان نبوده و کم و بیش از تغییرات بنیادین الکترونیکی بهرهمند شدهاند‪.‬امروزه کمتر شخصی را میتوان یافت که با‬ ‫موضوع بانکداري الکترونیک آشنایی نداشته باشد‪ .‬رشد روزافزون فن آوري بخصـوص فنـاوري اطلاعـات در جهـان‪،‬‬ ‫موانع و مشکلات زمانی و مکانی مرتبط به امور تجاري را کاهش داده و دستیابی عمومی مردم بـه اینترنـت سـبب‬
‫شده امکان تجارت و کسب و کار از طریق اینترنت و یا به عبارتی بانکداري الکترونیک و کسب و کار الکترونیکـی از‬ ‫جایگاه ویژهاي در کشورهاي توسعه یافته برخوردار شود‪.‬‬
‫بانکداري الکترونیک به دلیل سرعت‪ ،‬کارآیی‪ ،‬کاهش هزینهها و بهره برداري از فرصتهاي زودگذر عرصه جدیـدي‬ ‫را در رقابت گشوده است‪ .‬بروز پدیده نوین مبادله الکترونیکی اطلاعات از طریق شبکه هاي مختلف خصوصـا شـبکه‬ ‫اینترنت از یک سو و طرح دهکده جهانی از سوي دیگر‪ ،‬عملا تحول گسـتردهاي در قلمـرو بانکـداري ایجـاد نمـوده‬ ‫است‪ .‬بازتاب این دگرگونی در تجارت بین المللی باعث گردیده دسترسی آسـان و مطمـئن بـه اطلاعـات و برقـراري‬ ‫ارتباط سریع به بازارها از اهمیت ویژه و حساسیت خاصی برخوردار گردد‪ .‬بهرهمندي از امکانات و فنون جدید تبادل‬ ‫اطلاعات تاثیر مستقیم و موثر در روان سازي و تسهیل امر بانکداري داشته است‪.‬‬
‫از جمله مزایا و سودمندي هاي بانکداري الکترونیکی را میتوان در تصمیمگیري ها و برنامهریـزيهـاي مناسـب و‬ ‫دقیق‪ ،‬حذف مقررات محدود کننده ‪،‬آسان سازي ارتباط میان عوامـل داد و سـتد‪ ،‬بکـارگیري سیسـتمهـاي اطـلاع‬ ‫رسانی و آگاه کننده ‪ ،‬فراهم آوردن فضاي رقابت بـراي تمـامی اسـتعدادها‪ ،‬جلـوگیري از اتـلاف وقـت شـهروندان‪،‬‬ ‫پیشگیري از تهدید شدن و به خطر افتادن سلامت جسمانی و روانی شهروندان ناشـی از تصـادفات درون شـهري و‬ ‫بین شهري‪ ،‬کمک به تلطیف هوا و کاهش آلودگی هوا‪ ،‬پاسخگویی سریع با قدرت بالا‪ ،‬امکان رفع اشـتباه و جبـران‬ ‫خسارت هاي مختلف‪ ،‬بخشی از سودمنديهاي کاربست بانکداري الکترونیـک بـه شـمار مـیرونـد‪.‬روش بانکـداري‬ ‫الکترونیک معروف به بانکداري بدون کاغذ‪ ،‬صرفه جویی در زمان‪ ،‬هزینه ها و نیروي انسانی را به دنبال داشته است و‬ ‫شاخصهاي بهره وري را توانسته است افزایش دهد‪ ،‬اما این شیوه هنوز در کشور ما جایگاه واقعی و مطلوب خـود را‬ بدست نیاورده است‪.‬‬
‫این موضوع در شهرهاي بزرگتر کمتر به چشم میخورد و تقریباً برخی امور زندگی در ابعاد مختلف توسط اینترنت‬ و تکنولوژيهاي مدرن انجام میگیرد‪ .‬اما در شهرهاي کوچکتر و محروم از امکانات‪ ،‬کاربست بانکداري الکترونیکی با‬ موانع و چالشهاي بیشتري همراه میباشد‪ .‬در سالیان اخیر فروشگاهها و مراکز خرید‪ ،‬ادارات‪ ،‬سازمانها‪ ،‬دانشگاهها‬ و مدارس‪ ،‬کتابخانهها و پژوهشکده ها و بسیاري دیگر از امـاکن سـعی کـرده انـد کـه کالاهـا و خـدمات مـورد نیـاز‬ ‫شهروندان را در قالب بانکداري الکترونیک ارایه نمایند‪ ،‬اگرچه همواره در این مسیر با چالشها و فراز و نشیب هـاي‬ متعددي مواجه گشتهاند‪.‬‬
‫براساس برآوردي که از هزینه هاي ارائه خدمات و محصولات بانکی به مشتریان توسط چند بانک خارجی و داخلـی‬ عمل آمده است)
‬‬ ‫صرف حضور مشتري در شعبه براي بانک هزینه آور است ‪ .‬توسعه خدمات الکترونیک مبتنی بـر بانکـداري جـامع‬ ‫امکان کنترل لحظه اي سود و زیان و روند جذب منابع و اعطاي تسهیلات فراهم می آورد‪.‬بنـا بـراین فـراهم آوردن‬ ‫امکانات بانکداري متمرکز الکترونیک در دراز مدت سبب کاهش چشم گیر هزینه ها خواهد بود‪.‬‬
‫جهت پیاده سازي بانکداري الکترونیک در کشور هم اکنون بانکها دچار مشکلات و چالشهایی می باشند که در حال‬ ‫حاضر برخی مشکلات موجود بر سر راه توسعه بانکداري متمرکز الکترونیک(‪ (core banking‬عبارت اند از‪:‬‬
‫‪ -1‬دشواري دسترسی و خرید نرمافزارها و تجهیزات سخت افزاري خارجی‪.‬‬
‫‪ -2‬دشواري انطباق نرم افزارهاي خارجی با عملیات بانکی داخلی‪.‬‬
‫‪ -3‬عدم طراحی و تهیه نرمافزار ‪ core banking‬بانک هاي دولتی داخل‪ ،‬و عـدم تطـابق بـا اسـتانداردهاي‬ ‫جهانی ‪ core banking‬بانکهایی دولتی که اقدام به طراحی و تهیه آن را بعمل آورده اند.‬‬
‫‪ -4‬دشواري جذب و نگهداري نیروهاي متخصص در این زمینه‪.‬‬
‫‪ -5‬دشواريهاي ناشی از عدم شناخت مدیران ‪،‬دستگاههاي ناظر و بازرس و تمامی مشتریان‪.‬‬
‫‪ -6‬محدودیتهاي ناشی از آیین نامههاي معاملاتی و ارائه سیاستها و الزامات متعدد سازمانهاي ناظر که اعمال‬ ‫تغییرات مداوم باعث از بین رفتن یکپارچگی سیستم می گردد‪.‬‬
‫از سوي دیگر عدم پوشش مخابراتی در همه نقاط کشور‪ ،‬کنـدي توسـعه شـبکه زیرسـاخت‪ ،‬ارایـه نشـدن‬ خدمات پشتیبانی به صورت شبانه روزي‪ ،‬ارایه نشدن خدمات مخـابراتی متناسـب بـا کیفیـت مـورد نیـاز‬ ‫عملیات بانکی و بالابودن میانگین زمان تعمیرخرابی با توجه به حساسیت سامانههاي بانکی‪ ،‬رعایت نشـدن‬ ‫دقیق ‪ SLA‬از سوي شرکت مخابرات و پایین بودن قابلیت اطمینان ارتباطات شبکهاي موجود (اختصاصی‬ ‫نبودن شبکه) از جمله موانع و چالشهاي شبکه ارتباطی بانکها ذکر شده است‪.