تحركات رقابتی

تحركات رقابتی

در بیشتر صنایع یكی از خصوصیات اصلی رقابت این است كه شركتها به همدیگر وابستهاند. شركتها اقدامات همدیگر را پیگیری میكنند و ممكن است در مقابل هم واكنش نشان دهند. در این حالت، كه اقتصاددانان آن را الیگوپلی (Oligopoly) می نامند، نتیجه اقدامات یك شركت تا اندازهای به واكنش رقبایش بستگی دارد.

ارایه درگاه پرداخت ePayBank.ir بعنوان درگاه پرداخت اختصاصی برای بهبود فضای رقابتی کسب و کارهای ایرانی از قبیل سایت ها ، وبلاگها و صفحات شبکه اجتماعی

تبلیغات رقابتی خویش را میتوانید در MyCityAd.ir درج اگهی رایگان و ستاره دار نمایید.

واكنش نادرست یا غیر معقول رقبا- (حتی رقبای ضعیفتر) اغلب میتواند باعث شكست یك اقدام استراتژیك خوب شود.  بنابراین موفقیت شركت مستلزم این است كه واكنش رقبا تخریبی نباشد.  در یك الیگوپلی شركت معمولاً با نوعی تردید و دو راهی روبرو است. او میتواند منافع (سوددهی) صنعت را دنبال كند و بنابراین از تحریك واكنشهای رقابتی جلوگیری كند. یا اینكه منافع محدود خود را دنبال كند و خطر واكنش تلافی جویانه رقبا و افزایش رقابت و مبارزه در درون صنعت را بپذیرد. وجود این دو راهی به خاطر آن است كه انتخاب استراتژیها و واكنشهایی كه خطر مبارزه رقبا را از بین میبرد و موجب پیشرفت صنعت میشود (استراتژیهایی كه میتوان آنها را جمعی یا مشاركتی نامید) ممكن است منجر به آن شود كه شركت سود بالقوه و سهم بازارش را از دست بدهد. این وضعیت در نظریه بازی مشابه داستان قدیمی «دو راهی زندانیان» (Prisoners Delimma) است.

بی ثباتی صنعت: احتمال جنگ رقابتی

برای یك شركت نخستین مسئله در تحلیل و بررسی اقدامات تهاجمی یا دفاعی میزان بیثباتی صنعت یا شرایط كلی صنعت است. این شرایط میتواند نشاندهنده آن باشد كه انجام یك فعالیت به رویارویی و مبارزه در درون صنعت منتهی میشود. برخی شركتها لازم است با سرعتی ملایمتر از دیگر رقبا پیش بروند و بیشتر احتیاط كنند.  بعضی شرایط دیگر در درون صنعت وجود دارد كه احتمال رقابت را بیشتر یا كمتر میكنند. سابقه رقابت یا تداوم تعامل در بین شركتها به ثبات صنعت كمك میكند چرا كه به افزایش اعتماد شركتها نسبت به یكدیگر منجر میشود (منظور از اعتماد این است كه شركتها اطمینان داشته باشند رقبایشان در صدد تضعیف آنها نیستند) و بر میزان درستی پیشبینیها در مورد واكنش رقبا میافزاید. بر عكس، عدم تداوم در تعامل، اعتماد شركتها را به یكدیگر كاهش داده، احتمال اقدامات رقابتی را افزایش میدهد. تداوم در تعامل نه تنها به وجود یك گروه ثابت و پایدار بستگی دارد، بلكه نیازمند گروهی ثابت از مدیران این شركتها است. بعلاوه حوزههای چندگانه معامله، یا شرایطی كه در آن شركتها با یكدیگر در بیشتر از یك زمینه تعامل دارند، میتواند دستیابی به یك نتیجه پایدار را در درون صنعت تسهیل كند.

روابط درونی از طریق سرمایه گذاری مشترك یا مشاركت در یك فعالیت نیز میتواند با ایجاد یك رویكرد تعاونی و مشاركتی و همچنین دادن اطلاعات كامل در مورد دیگران به هر كدام از شركتها، بر ثبات صنعت بیافزاید. اطلاعات كامل معمولاً باعث تثبیت صنعت میشود. چون به شركتها امكان میدهد كه از واكنشهای اشتباه بپرهیزند و آنها را از دست زدن به اقدامات استراتژیك ضعیف باز میدارد. مرحله دیگر در ارزیابی بیثباتی صنعت و فضای كلی برای انجام اقدامات ، تحلیل رقبا است. بخش پایانی ارزیابی بیثباتی صنعت، تعیین ویژگیهای جریان اطلاعات بازار در بین شركتها میباشد. این جریان اطلاعات شامل میزان دانش مشترك شركتها در مورد شرایط صنعت و توانایی آنها در انتقال اهداف از طریق نشانه ها (پیامها) است.

تحركات رقابتی

از آنجایی كه در یك الیگوپلی، شركت تا حدودی به رفتار رقبایش وابسته است، گزینش اقدامات استراتژیك درست به معنی انجام اقداماتی است كه نتیجه آن سریعاً مشخص شود (نه اینكه از حیث زمانی طول بكشد یا به مبارزه و رویارویی شدید با رقبا منجر شود) و همینطور تا جایی كه امكان دارد در راستای اهداف خود شركت باشد. به عبارت دیگر، هدف شركت اجتناب از مبارزه هزینهبر و متزلزل كننده است كه نتایج ضعیفی را برای عناصر سهیم در این فعالیت به همراه دارد، ولی به هر حال عملكرد شركت از رقبایش بهتر بوده است. یك روش ساده و كلی، استفاده از منابع و تواناییهای عمده برای هدایت نتیجه به طرف اهداف شركت و غلبه بر اقدامات تلافیجویانه رقبا است.

بعضی از شركتها اقدامات رقابتی را صرفاً بازیهای اعمال قدرت میدانند: یعنی شركت منابع خاصی را برای حمله به رقیب سازماندهی میكند. مسلماً نقاط قوت و ضعف یك شركت، فرصتها و تهدیدهایی را كه شركت با آن روبرو است تعیین میكند. تحركات رقابتی ، همچنین گونهای بازی دقیق و پر نكته است. شركت میتواند ساختار این بازی را تعیین كند، حركات را گزینش كند و آنها را به گونهای اجرا كند كه نتیجه را به حداكثر برساند- صرف نظر از اینكه شركت چه منابعی در اختیار دارد. در این حالت هیچگونه مبارزه تلافی جویانه اتفاق نمیافتد.

تحركات مشاركتی یا غیر تهدید آمیز

تحركاتی كه اهداف رقبا را تهدید نمیكنند ابزار مناسبی برای بهبود وضعیت شركت هستند. سه گروه از اینگونه اقدامات عبارتند از:

• تحركاتی كه موقعیت شركت و رقبا را به طور همزمان بهبود می بخشند. حتی اگر رقبا خود را با شرایط سازگار نسازند.

• حركاتی كه موقعیت شركت و همچنین موقعیت رقبا را بهبود میبخشند، در صورتی كه شمار معینی از آنها خود را با شرایط وفق دهند.

• تحركاتی كه موقعیت شركت را از آنجا بهبود میبخشند كه رقبا خود را با شرایط سازگار نمیكنند.

تحركات تهدید آمیز

بسیاری از اقداماتی كه وضعیت شركت را به طور چشمگیری بهبود میبخشند، برای رقبا با نوعی تهدید همراه است، چرا كه این اساس الیگوپلی است. بنابراین یكی از عوامل اصلی موثر در موفقیت اینگونه اقدامات، پیشبینی و تاثیرگذاری بر اقدامات تلافیجویانه رقبا است. اگر واكنش رقبا سریع و كار آمد باشد، چنین اقدامی نه تنها به سود شركت نخواهد بود بلكه ممكن است وضعیت آن را، بدتر سازد. اگر واكنش رقبا خیلی شدید باشد، ممكن است باعث تضعیف شدید شركت شود.

در یك محیط دفاعی، شركت سعی دارد تا به رقبایش اعلام كند كه در صورت اقدام از سوی آنها به طور سریع و كارآمد نسبت به آن واكنش میدهد. تاخیر در واكنش ریشه در چهار عامل اصلی دارد:

• تاخیر در درك مسائل

• تاخیر در سازماندهی یك استراتژی تلافیجویانه

• ناتوانی در طراحی دقیق اقدام تلافی جویانه كه باعث افزایش هزینه كوتاه مدت آن میشود

• تاخیر ناشی از اهداف متضاد و انگیزه های متنوع

تحركات تدافعی

تا اینجا در مورد اقدامات تهاجمی بحث شد، اما باید به یاد داشته باشیم كه نیاز به جلوگیری یا دفاع در برابر اقدامات رقبا به همان اندازه حائز اهمیت است. البته مسئله دفاع، نقطه مقابل تهاجم است. دفاع موفق آن است كه وضعیتی ایجاد كنیم كه در آن رقبا بعد از انجام تحلیل یاد شده یا تصمیم قطعی به انجام كار، به این نتیجه برسند كه اقدام آنها غیرمعقول و نامناسب خواهد بود. در دفاع نیز همانند تهاجم میتوان با وادار كردن رقبا به عقب نشینی بعد از یك مبارزه، در مقابل آنها وارد عمل شد. البته موثرترین نوع دفاع آن است كه از رویارویی مستقیم اجتناب شود.  برای جلوگیری از یك حركت، رقبا باید اطمینان یابند كه اقداماتشان با واكنش روبرو خواهد شد و این واكنش تلافی جویانه موثر خواهد بود.

• انضباط به عنوان نوعی دفاع

• انكار یك تكیه گاه

التزام

شاید مهمترین موضوع در برنامهریزی و اجرای تحركات رقابتی تهاجمی یا دفاعی، التزام باشد. التزام میتواند ضامن احتمال، سرعت و قدرت اقدام تلافیجویانه در مقابل اقدامات تهاجمی یا اساس استراتژی دفاعی باشد. التزام دیدگاه شركتها در مورد موقعیت خود و رقبا را تحت تاثیر قرار میدهد. اصولاً التزام به معنای اعلام صریح منابع در اختیار و اهداف شركت می باشد. معمولاً رقبا در مورد اهداف و اندازه منابع شركت تردید دارند. اعلام تعهد تردید را كاهش داده، و به شركتها فرصت میدهد كه بر اساس فرضیات جدید، استراتژی خود را به گونهای طراحی كنند كه از مبارزه و رویارویی اجتناب ورزند.

در فضای رقابتی سه نوع عمده از التزام وجود دارد، كه هر كدام به نوعی خاصیت بازدارنده دارند:

• التزام به انجام اقدامی كه شركت بدون تعلل متعهد آن است.

• التزام به اینكه اگر رقیب اقدامات خاصی انجام دهد، شركت تلافی خواهد كرد و همواره این اقدامات تلافی جویانه ادامه خواهد یافت.

• التزام به اینكه شركت هیچگونه اقدامی نمیكند یا از انجام فعالیتی خاص منصرف میشود.

اجزاء اصلی التزام قابل اعتنا عبارتند از:

• داراییها، منابع و دیگر ساز و كارهای موجود برای اجرای سریع تعهد

• تصمیم صریح برای انجام التزام كه در برگیرنده سابقه پایبندی به تعهدات قبلی است

• ناتوانی در انصراف از التزام، یا ارزش های اخلاقی آشكار در پایبندی به آن

• توانایی ارزیابی میزان مطابقت با شرایطی كه التزام بر پایه آن استوار است.

نقاط محوری

یكی از مشكلاتی كه منجر به بی ثباتی در درون الیگوپلی میشود در نحوه ایجاد هماهنگی بین انتظارات رقبا در مورد نتایج بازار است. تا زمانی كه رقبا دارای انتظارات مغایر با یكدیگر هستند، تلاش برای سود بردن از هر فرصتی در بین رقبا ادامه دارد. و احتمال انجام اقداماتی كه منجر به مبارزه و رویارویی شود، زیاد است.

اصطلاح نقاط محوری حاوی سه مفهوم ضمنی در مورد رقابت شركتها است. نخست اینكه، شركتها باید تلاش كنند تا هر چه سریعتر یكی از این نقاط محوری مناسب را بیابند. هر چه این نقاط سریعتر یافت شوند، هزینه جستجو برای دستیابی به فرصت و یافتن این نقاط كمتر خواهد بود. دوم اینكه، قیمتهای صنعت و دیگر متغیرهای تصمیم گیری را میتوان خلاصه و ساده نمود و از این طریق به نقطهای مطلوب دسترسی پیدا كرد. به عنوان مثال، این امر میتواند در برگیرنده ایجاد معیارهای استاندارد یا تولید كالاهای خاصی باشد كه جهت جایگزینی مجموعه پیچیده كالاهای تولیدی به كار می آیند. و سوم اینكه، اگر شركت به گونهای فعالیتهای خود را طراحی كند كه به مناسب ترین نقطه دست یابد، این امر ممكن است مستلزم ارائه واژهای در درون صنعت باشد به طوری كه بتوان با بهره گیری از آن به نقطهای مناسب دست یافت، نظیر بحث در مورد قیمتها بر حسب فوت مربع نه بر اساس قیمتهای مطلق.

همچنین ارائه مفاهیم میتواند در قالب تعیین چارچوبی برای مجموعه اقدامات استراتژیك باشد به گونهای كه به طور طبیعی یك نقطه اصلی رضایت بخش (از دیدگاه شركت) ایجاد شود.